Browsed by
Tag: faalangst

Is het dan toch faalangst? – Vraagbaak

Is het dan toch faalangst? – Vraagbaak

Mijn dochter van 12 is dit schooljaar gestart in de eerste klas van de middelbare school. Ze is goed gestart maar na de eerste paar toetsen lijkt ze het gewoon opgegeven te hebben. Ze maakt geen huiswerk meer, ligt de hele middag op de bank met haar telefoon en we krijgen haar niet gemotiveerd om iets voor school te doen. Nu kregen we afgelopen week een mailtje van haar mentor die zijn zorgen uit. De toetsresultaten vallen tegen (3 van de 4 vakken onvoldoende). De mentor geeft aan dat ze denkt dat dat onze dochter misschien last heeft van faalangst en ze wil haar aanmelden voor een training op school. Ik dacht altijd dat kinderen met faalangst juist heel hard leerden? Is zo’n training dan wel geschikt voor haar?

 

20161012_101157

 

Als mensen denken aan faalangst denken ze over het algemeen aan kinderen die extreem hard leren, vervolgens een black-out krijgen op een toets en alsnog een onvoldoende halen. Maar dat is slechts één van de vele uitingsvormen van faalangst.

De overgang van de basisschool naar de middelbare school is voor de meeste kinderen een hele grote stap. Van de ene op de andere dag ga je van je vertrouwde school en klas naar een groot nieuw gebouw waar je moet wennen aan nieuwe vakken, nieuwe leerkrachten en nieuwe klasgenoten. Voor kinderen die al wat onzeker zijn over hun kunnen is deze onvoorspelbare situatie een mogelijke voedingsbodem voor faalangst. Want wat als blijkt dat je eigenlijk helemaal niet zo goed bent op school als de rest van je klas? Hoor je er dan nog wel bij? Vinden ze je dan nog wel aardig?

Faalangst is een vorm van angst die zich voordoet op het moment dat er een prestatie geleverd moet worden. Dit kan op allerlei gebieden voorkomen: een moeilijke toets op school, een spannende voetbalwedstrijd of het leren kennen van nieuwe mensen. Deze angst uit zich in lichamelijke angstreacties zoals: sneller en oppervlakkiger ademhalen, zweten, vaak naar het toilet moeten en lichamelijke onrust. De lichamelijke onrust ontstaat doordat het lichaam in een angstsituatie meer zuurstof naar de armen en benen pompt. Als er echt gevaar zou dreigen moet je immers in staat zijn om te vechten of vluchten. Bij een toets zijn deze lichamelijke reacties alleen maar erg vervelend en doordat alle zuurstof naar je armen en benen gaat komt er minder zuurstof in je hersens. Dit belemmert je denkvermogen en kan in extreme situaties zorgen voor een black-out. Zodra je uit de moeilijke toets bent, nemen de angstreacties af, stroomt er weer bloed naar je hersens en op de gang weet je dan ineens wel dat het antwoord op vraag 4B rode bloedlichaampjes had moeten zijn.

Sommige kinderen reageren op deze angst door heel erg hun best te gaan doen, nog harder te leren en nog harder te oefenen. Vroeger werd dit positieve faalangst genoemd omdat als er maar voldoende letterlijke vragen op de toets gesteld worden, waarbij het alleen maar letterlijk herhalen van bijvoorbeeld woordjes is, deze kinderen soms nog wel hoge cijfers haalden. Inmiddels is ons schoolsysteem steeds meer gebaseerd op inzicht waardoor ook deze kinderen vaker onvoldoendes halen. Daarnaast is er ook voor het kind zelf helemaal niets positiefs aan het hebben van faalangst en daarom noemen we deze vorm van faalangst tegenwoordig: actieve faalangst.

Hier tegenover staat de passieve faalangst. Dit zijn kinderen die denken: ‘Het lukt me toch niet, dus ik ga het ook niet proberen.’ Op de middelbare school wordt het onder de leerlingen ook nog steeds gezien als ‘stoer’ als je niet leert. Door kinderen wordt het ook als veel erger ervaren als je wel goed leert en alsnog een onvoldoende haalt.  Als je namelijk leert en een onvoldoende haalt zegt het in hun ogen iets over je intelligentie en als je niet leert en een onvoldoende haalt dan ligt het aan je motivatie en dat is iets waar onderling minder moeilijk over gedaan wordt.

In een faalangsttraining leren kinderen om de gedachtes die lijden tot angst te veranderen en hun lichamelijke angstreacties onder controle te krijgen, waardoor de faalangst af zal nemen. In de meeste gevallen is een training dan ook een goede manier om met faalangst om te leren gaan.

‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!’

‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan!’

20160701_135043

 

Een tijdje geleden gaf ik een training over faalangst aan leerlingen van een middelbare school. De bovenstaande zin had ik groot op een flap-over geschreven en ik zei: ‘Deze uitspraak is van één van de meest inspirerende mensen die we kennen.’ Toen ik vroeg of ze misschien wisten van wie deze quote is, riepen ze namen als Marten Luther King en Gandhi.  Terwijl ik langzaam mijn hoofd schudde werd het voor de leerlingen een spelletje om er achter te komen van wie deze mooie uitspraak nou precies is. ‘Is het van een man of een vrouw?’ ‘Komt deze persoon uit Nederland?’ ‘Leeft hij of zij nog?’ ‘Weet je zeker dat we deze persoon allemaal kennen?’ (Vrouw, nee, interessante vraag en ja dat weet ik heel zeker)

Toen ik het geheim achter deze uitspraak verklapte, moest iedereen lachen. Want hoewel het klopte dat ze inspirerend is en iedereen haar kent, had niemand aan haar gedacht.

Deze uitspraak is namelijk van niemand minder dan Pippi Langkous. Bij uitstek een heldin van vele kinderen die inmiddels volwassen zijn geworden.

 

Toen ik hierna aan de leerlingen vroeg wie van hen deze gedachte wel eens had, bleef het echter akelig stil. Nu is dit natuurlijk niet helemaal onverwachts aangezien ik deze vraag stelde tijdens de eerste bijeenkomst van een faalangst reductie training. Maar toch denk ik dat het antwoord niet heel anders zou zijn als je deze vraag aan willekeurige mensen zou stellen op straat.

En ook ikzelf denk regelmatig bij voorbaat al dat iets nieuws ‘toch’ niet zal lukken. Vandaar dat ik al jaren rondloop met het idee om een blog te beginnen, maar nog nooit daadwerkelijk begonnen ben. Toch blijft het idee idee voor een blog steeds opnieuw terugkomen en heb ik nu dan toch echt de stap genomen.

Vanaf 1 september start ik met het delen van blogs over opvoeding, ontwikkeling, opgroeien en mijn werk als integratief kinder- en jeugdtherapeut. Voor alle ouders die het beste in hun kind zien en dat willen koesteren en voor alle ouders die weten dat hun kind uniek en geweldig is. Maar ook voor alle ouders die wel eens met hun handen in het haar zitten, die niet altijd weten hoe ze hun kind het beste kunnen ondersteunen of hoe ze bepaald gedrag kunnen doorbreken.

Want kinderen worden nou eenmaal niet met een handleiding geboren!